Demokrat Kongre Türkiye'nin F-35 talebini durdurabilir mi? Yasa, veto ve Ocak takvimi

Demokratlar 3 Ocak 2027'de iki meclisin kontrolünü alınca Ankara'nın F-35 ve yaptırım rahatlaması beklentisi daha sıkı bir denetimle karşılaşacak; ancak engel Kongre çoğunluğundan çok yasal şartlar ve Trump'ın veto yetkisi.

Yayın: 21 Kasım 2026 00:47 TSİ

  • Yeni Kongre 3 Ocak 2027'de toplanıyor; Demokratlar komite başkanlıklarını devralıyor
  • F-35 teslimini engelleyen şey S-400 şartı; Dışişleri Temmuz'da şartların karşılanmadığını bildirdi
  • CAATSA yaptırımının kalkması F-35 teslimini kendiliğinden açmıyor
  • F-16 paketi ayrı izlekte; seçimle iptal edilmedi (Turkish Minute)

Kısa cevap: Demokrat çoğunluk işi zorlaştırıyor, ama asıl engel yasa

Demokratlar 3 Kasım seçimlerinde Temsilciler Meclisi'ni ve Senato'yu kazandı; yeni Kongre 3 Ocak 2027'de toplanınca komite başkanlıklarını devralacak. Turkish Minute'a göre bu tablo Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın F-35 ve yaptırım rahatlaması beklentisini zorlaştırıyor. Ancak F-35 teslimini bugün durduran şey Kongre'deki sayısal denge değil, yasada yazılı şartlar: 2020 savunma yetkilendirme yasası, Türkiye'nin S-400 sistemine sahip olmamasını ve yeniden almayacağına dair inandırıcı güvence vermesini şart koşuyor. Dışişleri Bakanlığı Temmuz 2026'da Kongre'ye bu şartların karşılanmadığını bildirdi.

CAATSA'nın kalkması F-35 teslimini kendiliğinden açmıyor

Türkiye 2019'da S-400 alımı nedeniyle F-35 programından çıkarıldı; Al-Monitor'a göre Ankara altı F-35 için yaklaşık 1,7 milyar dolar ödemişti. Aralık 2020'de Savunma Sanayii Başkanlığı ve birkaç yetkili CAATSA yaptırım listesine alındı. Trump'ın Temmuz'daki NATO zirvesinde yaptırımları kaldıracağını ve F-35 satışını değerlendireceğini söylediği aktarılıyor. Ancak Turkish Minute'ün aktardığı değerlendirmeye göre yaptırımın kalkması F-35 tesliminin önünü otomatik açmıyor; iki ayrı hukuki başlık var. Kongre Araştırma Servisi raporunun da Kongre'nin eylemsizliğinin ya da müdahalesinin satış ve yaptırım rahatlaması için belirleyici olabileceğini belirttiği bildiriliyor.

Analist: sonuç ilişkilerde kırılma yaratmaz

Brüksel merkezli Diplomasi ve Ekonomi Enstitüsü'nden eski diplomat Haşim Tekineş, Turkish Minute'e yaptığı değerlendirmede sonucu Erdoğan için 'en elverişli sonuç olmadığını' ancak Türk-Amerikan ilişkilerinde esaslı bir değişime yol açmayacağını söyledi. Tekineş, Trump'ın Kongre'deki direnci aşmak için başkalarından daha iyi konumda olduğunu, fakat sayısal üstünlüğünü yitirdiğini belirtti. ABD'den gelecek güvencelerin Ankara'yı S-400'leri üçüncü bir ülkeye aktarmayı düşünmeye yöneltebileceğini; bunun da uçak satışını tek başına garanti etmeyeceğini ekledi. Tekineş'e göre Demokratlar insan hakları ve demokrasi konusunda doğal olarak daha eleştirel olacak, ancak bu eleştiriler çoğu zaman stratejik meselelerin üzerini örtmek için kullanılıyor. Bu, kendisine ait bir değerlendirmedir.

Ankara ve muhalefetten ilk tepkiler

Erdoğan 5 Kasım'da Güney Kore dönüşü uçakta seçime ilk kez değindi; etkilerini tahmin etmekten kaçınıp henüz erken olduğunu söyledi ve Türkiye'nin hem ABD yönetimiyle hem de Temsilciler Meclisi ve Senato ile 'yakın diyalog' sürdüreceğini belirtti. Ana muhalefet lideri Özgür Özel ise Trump'ın sevdiklerinin tek tek kaybettiğini söyleyerek sonucu Erdoğan'ın Trump'a bel bağlamasına karşı uyarı olarak yorumladı. Turkish Minute'e göre 2024 Ocak'ında Kongre'ye bildirilen F-16 paketi ayrı bir izlekte ilerliyor ve seçimle iptal edilmiş değil.

Ocak'tan sonra neye bakmalı?

Önümüzdeki aylarda üç göstergeye bakmak gerekiyor: Demokratların silah satışı ve dış politika komitelerinin başkanlarını kimlerin üstleneceği, Ankara'nın S-400 konusunda somut bir adım atıp atmayacağı ve Beyaz Saray'ın yaptırım kararını Kongre'ye nasıl sunacağı. Başkanın veto yetkisi nedeniyle Kongre'nin bir satışı engellemesi için her mmecliste üçte iki çoğunluk gerekiyor; bu yüzden Demokrat kontrol, engelleme garantisinden çok denetim, duruşma ve zamanlama üzerinde etki anlamına geliyor. Görünüm: sürecin yavaşlaması, tamamen kapanması değil, daha olası senaryo.

Türkiye açısından

Ankara'nın üç beklentisi var: F-35 programına dönüş, F-16 tedariki ve CAATSA rahatlaması. Demokrat çoğunluk Ocak'tan itibaren duruşma, bilgi talebi ve komite denetimiyle bu dosyaları yavaşlatabilir; kesin engelleme ise veto nedeniyle üçte iki çoğunluk gerektirir. Türkiye için belirleyici olan, S-400 konusunda yasanın aradığı güvencelerin verilip verilmeyeceği.

Kaynaklar

ABD seçimleri 2026: Kongre ara seçimi canlı takip

Dış Gündem — Ülkelerin yerel basınından her gün: hangi konu kaç ülkenin gündeminde, dünya Türkiye'yi nasıl yazıyor ve veriye dayalı günlük analizler — Türkçe.