Şaraa, ABD’yi karşısına almadan YPG bölgelerini nasıl ele geçirdi?
Şam–Paris hattında yapılan kapalı görüşmeler, Suriye’de güç dengesini kökten değiştirdi. Şam yönetimi, ABD’nin fiili itirazı olmadan Kürtlerin kontrolündeki bölgeleri hızla geri aldı. Washington ise artık SDG yerine Suriye devletini muhatap alıyor.
Suriye’de, Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından uzun süredir kontrol edilen bölgelerin Şam yönetiminin eline geçmesi, bu ayın başında Şam, Paris ve Irak’ta yapılan bir dizi kritik görüşmede şekillendi. Görüşmelere dair bilgi sahibi dokuz kaynak, gelişmeleri Reuters’a anlattı.
Kaynaklara göre, Ahmed el-Şaraa liderliğindeki Suriye yönetimi, ABD’nin açık bir itirazıyla karşılaşmadan operasyonu hayata geçirdi. Bu süreç, Suriye’deki güç dengesini köklü biçimde değiştirirken, Washington’ın yıllardır desteklediği SDG’nin de fiilen devre dışı kalmasına yol açtı.
ABD’nin yeni muhatabı: Şam
Söz konusu görüşmeler, Şaraa’ya iki önemli kazanım sağladı: Suriye topraklarının tamamını merkezi otorite altında birleştirme hedefinde ilerleme ve Amerika Birleşik Devletleri nezdinde tercih edilen Suriyeli ortak haline gelme.
ABD’nin Suriye özel temsilcisi Tom Barrack, operasyonların ardından yaptığı açıklamada Washington’ın artık Suriye devletiyle çalışabileceğini ve SDG için ayrı bir siyasi ya da askeri rol öngörmediklerini dile getirdi. ABD’li bir yetkili ise Şaraa’yı “usta bir stratejist” olarak tanımladı.
Süreç nasıl başladı?
ABD, SDG’yi 2015’ten bu yana IŞİD’le mücadele kapsamında destekliyordu. SDG, bu destekle Suriye’nin kuzeydoğusunda fiili bir özerk yapı kurmuştu. Ancak 2024 sonunda Şaraa liderliğindeki güçlerin Beşar Esad’ı devirmesinin ardından Şam yönetimi, ülkenin tamamında merkezi kontrol hedefini açıkça ortaya koydu.
2025 boyunca SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu için yürütülen müzakereler sonuçsuz kaldı. Yıl sonunda belirlenen takvim de ilerleme sağlanamadan aşıldı. Ocak ayı başında ise askeri operasyon için zemin oluştu.
4 Ocak’ta Şam’da yapılan entegrasyon toplantısı bir Suriye bakanı tarafından aniden sonlandırıldı. Ertesi gün Suriyeli yetkililer, ABD arabuluculuğunda İsrail’le güvenlik görüşmeleri için Paris’e gitti. Bu görüşmelerde Şam, SDG’nin entegrasyonu geciktirmemesi için İsrail’in Kürtlere verdiği desteğin kesilmesini talep etti.
Aynı temaslarda Suriyeli yetkililer, SDG kontrolündeki bazı bölgeleri kapsayan sınırlı bir operasyon önerdi. Kaynaklara göre bu plana ABD tarafından açık bir itiraz gelmedi.
Türkiye mesajı ve “yeşil ışık”
Suriyeli bir yetkili, Ankara’dan Şam’a iletilen ayrı bir mesajda, Kürt sivillerin korunması şartıyla Washington’ın SDG’ye yönelik bir operasyona onay vereceğinin belirtildiğini söyledi. Türkiye, SDG’yi PKK ile bağlantılı olmakla suçlayarak Suriye’de daha önce de askeri operasyonlar yürütmüştü.
Kürt siyasi yetkili Hediye Yusuf, “Paris’te varılan mutabakat bu savaş için yeşil ışık oldu” dedi.
Kürtler: ABD bizi sattı
Operasyon başladıktan sonra ABD’nin SDG’ye verdiği desteği geri çektiğine dair sinyaller netleşti. 17 Ocak’ta ABD temsilcisi Barrack, SDG Komutanı Mazlum Abdi ile Irak Kürdistan Bölgesi’nde bir araya geldi. Kaynaklara göre Barrack, ABD çıkarlarının artık Şaraa yönetimiyle örtüştüğünü açıkça ifade etti. SDG tarafı bu anlatımı reddetti.
ABD’li askeri ve Kürt kaynaklar, Washington’ın yalnızca Kürt sivillerin güvenliği ve IŞİD tutuklularının bulunduğu cezaevlerinin istikrarı konusunda sınırlı güvenceler verdiğini aktardı. Ancak ABD’nin sahadaki müdahalesi, uyarı fişekleri ve diplomatik çağrılarla sınırlı kaldı.
Şaraa sınırı zorladı, sonra geri adım attı
Suriye ordusu, Arap nüfusun çoğunlukta olduğu bölgeleri hızla ele geçirirken ilerlemeyi sürdürdü. 19 Ocak’ta, ilan edilen ateşkese rağmen kuzeydoğudaki son Kürt kentleri kuşatıldı. Bu durum Washington’da ciddi rahatsızlık yarattı. ABD’li yetkililer, Kürt sivillere yönelik kitlesel şiddet riskinden endişe duyduklarını bildirdi.
Beyaz Saray, gelişmeleri “ciddi kaygıyla” izlediğini açıklarken, Kongre’de Suriye’ye yaptırımların yeniden gündeme gelebileceği konuşuldu.
Bunun üzerine Şaraa, ani bir hamleyle yeni bir ateşkes ilan etti ve SDG’nin kısa süre içinde entegrasyon planı sunması halinde ilerlemenin duracağını açıkladı. ABD’li kaynaklara göre bu adım Washington’ı tatmin etti.
Dakikalar sonra ABD özel temsilcisi Barrack, SDG’nin IŞİD’e karşı bir savaş gücü olarak işlevinin büyük ölçüde sona erdiğini, Kürtler için en gerçekçi seçeneğin Şaraa liderliğindeki yeni Suriye devleti olduğunu söyledi.
Kaynak: Reuters
Yorum bırakın