DIŞGÜNDEM

Yazan: Enver Kaptanoğlu

İran, son dönemde Starlink erişimini engellemek için daha önce pek görülmemiş seviyede karmaşık ve çok katmanlı bir yöntem izlemeye başladı. Starlink gibi uydu sistemlerini engellemek, klasik fiber veya mobil interneti kesmekten çok daha zor; ancak İran yönetimi teknik, hukuki ve fiziksel yöntemleri birleştirerek bu engeli büyük ölçüde hayata geçirdi.

İşte İran’ın Starlink erişimini engellemek için kullandığı temel yöntemler:

1. Askeri Düzeyde Sinyal Karıştırma (Jamming)

İran, Starlink uyduları ile yerdeki terminaller (çanak antenler) arasındaki iletişimi bozmak için yüksek teknolojili “jammer” (sinyal bozucu) cihazlar kullanıyor.

• GPS Sinyallerinin Bozulması: Starlink terminalleri, uyduların konumunu belirlemek ve onlarla senkronize olmak için GPS sinyallerine ihtiyaç duyar. İran, özellikle İsrail ile yaşadığı gerilimlerin ardından ülke genelinde GPS sinyallerini kasten bozmaya başladı. GPS sinyali olmayınca Starlink cihazı uyduları bulamıyor ve bağlantı kuramıyor.
• Rusya ve Çin Desteği: Güvenlik uzmanları, İran’ın kullandığı bu gelişmiş sinyal bozucu teknolojilerin (Rus yapımı Murmansk-BN veya Krasukha-4 benzeri sistemler) dışarıdan temin edilmiş olabileceğini belirtiyor. Bu cihazlar, Starlink’in kullandığı frekans bantlarını gürültüyle doldurarak veri paketlerinde %30 ile %80 oranında kayba neden oluyor.

2. Yasal Baskı ve “Casusluk” Suçlaması

İran Meclisi, 2025 yılının ortalarında Starlink kullanımını doğrudan hedef alan çok sert yasalar çıkardı:

• Ağır Hapis Cezaları: Starlink cihazı bulundurmak veya kullanmak “İsrail adına casusluk” ve “yeryüzünde bozgunculuk” suçları kapsamında değerlendirilmeye başlandı. Bu suçların cezası 10 yıla kadar hapis ve hatta bazı durumlarda idam olabiliyor.
• Geriye Dönük Uygulama: Kanunlar geriye dönük olarak da işletiliyor; yani cihazı yasa çıkmadan önce almış olanlar bile hedefte.

3. Fiziksel Tespit ve Dronla Takip

İran güvenlik güçleri, Starlink terminallerini sadece dijital yollarla değil, fiziksel olarak da takip ediyor:

• Dron Gözlemi: Çatılara kurulan Starlink çanaklarını tespit etmek için mahallelerin üzerinde insansız hava araçları (dronlar) uçuruluyor.
• Sinyal Takibi: Starlink terminalleri uydulara veri gönderirken belirli bir radyo frekansı yayar. İran istihbaratı, bu frekansları izleyerek cihazın tam olarak hangi binada olduğunu nokta atışı tespit edebiliyor ve baskınlar düzenleyerek cihazlara el koyuyor.

4. Uluslararası Diplomatik Hamleler

İran, teknik engellemelerin yanı sıra Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne (ITU) şikayette bulunarak SpaceX’in İran’ın egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu. Bu, Starlink’in yasal olarak o bölgede hizmet vermesini zorlaştıran diplomatik bir baskı unsuru olarak kullanılıyor.

Bu yöntemlerin birleşimi sonucunda, daha önce “engellenemez” denilen Starlink sistemi İran’da ciddi bir kesintiye uğramış durumda. Yine de bazı kullanıcılar, sinyal bozucuların menzili dışında kalan kırsal bölgelerde veya özel yazılımlarla bu engelleri aşmaya çalışıyor.

***

Bunun dışında Satrlink uyduları2022 Mahsa Amini protestoları sırasında sorunsuz çalışmıştı.

İran’da 8 Ocak’tan bu yana internet erişimi ülke genelinde kesilmiş durumda. Ülkede internetin kesik olduğu her saat iran ekonomisine 1,56 milyon dolarlık zarara neden oluyor.