SUUDİ VELİAHT PRENSİN MUHAMMED BİN SELMAN’IN, WASHINGTON’DA ABD BAŞKANI TRUMP İLE BİRARAYA GELMESİ, SADECE ABD-SUUDİ ARABİSTAN İLİŞKİLERİNDE, LİDERLER ARASI OLAĞAN ZİYARETTEN ÖTESİNİ KAPSIYOR..
ZİYARET KRİTİK ÇÜNKÜ İSRAİL-SUUDİ ARABİSTAN NORMALLEŞMESİ, SUUDİLERE F-35 SATIŞINI VE FİLİSTİN DEVLETİ ŞARTINI BİRBİRİNE BAĞLIYOR. NASIL MI?
SUUDİ ARABİSTAN ÖZELLİKLE İSRAİL’İN KATAR’I VURMASININ ARDINDAN DİGĞER KÖRFEZ ÜLKELERİ GİBİ GÜVENLİK KONUSUNDA DUYDUĞU KAYGILARI GİDERMEK, BUNU DA ABD SAVUNMA SANAYİSİNDEN ALACAĞI SİLAHLARLA YAPMAK İSTİYOR.
BU SİLAHLAR DA 5.NESİL SAVAŞ UÇAĞI F-35’LER.
ANCAK F-35’LERİN ABD TARAFINDAN SUUDİ ARABİSTAN’A SATILMAK İSTENMESİNDEKİ EN BÜYÜK ENGEL DE İSRAİL.
ORTADOĞUDA SAYICA F-35 EN ÇOK SAHİP OLAN ÜLKE İSRAİL. TEL AVİV F-35’LERİN HAVA GÜCÜ KONUSUNDA BÖLGESEL ÜSTÜNLÜK SAĞLADIĞI KANISINDA.
F-35’LERİN DİĞER BÖLGE ÜLKELERİNE SATILMASI İSE İSRAİL’İN BU ÜSTÜNLÜĞÜ KAYBETMEK İSTEMEME NEDENİYLE GENELLİKLE ENGELLENİYOR.
İSRAİL HARİCİNDE BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ DE F-35’E SAHİP ANCAK, İSRAİL ARALARINDA İMZALADIĞI İBRAHİM ANLAŞMASILA BAE’Yİ KENDİ AÇISINDA DAHA BİR KONTROL EDİLEBİLİR GÖRÜYOR. BU NEDENLE BAE’NİN F-35’LERE SAHİP OLMASINI TEHDİT OLARAK GÖRMÜYOR.
ASLINDA İSRAİL’İN F-35’LERİN DİĞER BÖLGE ÜLKELERİNE SATILMASI “HAVA GÜCÜ ÜSTÜNLÜĞÜMÜZÜ KAYBETTİRİR” ALGISI ÇOK DA GERÇEĞİ YANSITMIYOR. NEDEN?
İSRAİL’İN ELİNDE BULUNAN F-35LER UÇAĞIN “ADİR” VERSİYONU. ABD BAŞKA ÜLKELERE SATTIĞI F-35LERİN, SATIN ALINAN ÜLKE TARAFINDAN YAZILIMSAL YA DA DONANIMSAL HİÇBİR EKLEME/ÇIKARMA YAPMASINA MÜSAADE ETMİYOR.
BU KATI KURALI SADECE SADECE İSRAİL İÇİN KALDIRIYOR. İSRAİL SAHİP OLDUĞU “ADİR” VERSİYONLARIYLA ABD’NİN ÜRETTİĞİ UÇAĞA KENDİ DONANIM VE YAZILIMLARI YÜKLEYEREK, UÇAĞIN SINIRLARINI DAHA DA GELİŞTİREREK HALİ HAZIRDA ASİMETRİK BİR ÜSTÜNLÜK SAĞLIYOR.
DOLAYISIYLA SUUDİ ARABİSTAN’A SATILMASI PLANLANAN F-35’LER, İSRAİL’İN ELİNDE OLAN YAZILIMLA GELİŞTİRİLMİŞ VERSİYONLAR DEĞİL.
AYRICA İSRAİL, F-35 SATIŞINI, SUUDİ ARAİSTAN’IN İBRAHİM ANLAŞMALARINA KATILMASI ŞARTINA BAĞLANMASINI İSTİYOR HATTA ABD BAŞKANA TRUMP’A BU KONUDA BASKI YAPTIĞI DA BİLİNİYOR.
ANCAK BU NOKTADA SUUDİ ARABİSTAN’IN İBRAHİM ANLAŞMASINA DAHİL OLUP İSRAİL İLE İLİŞKİLERİNİ NORMALLEŞTİRMESİ İÇİN TEK BİR ŞARTI VAR: BAŞKENTİ DOĞU KUDÜS OLAN BİR FİLİSTİN DEVLETİ’NİN KURULMASI.
İŞTE BU NOKTADA, F-35’LER, İBRAHİM ANLAŞMASI VE FİLİSTİN DEVLETİ AYNI EKSEN ÜZERİNE OTURUYOR.
ABD BAŞKANI TRUMP İLE SUUDİ VELİAHT PRENSİ SELMAN ARASINDA YAPILACAK GÖRÜŞME BU NEDENLE ÇOK KRİTİK.
F-35’LERİN SATIŞI İSRAİL-SUUDİ NORMALLEŞMESİ KARŞILIĞINDA MI GERÇEKLEŞECEK? EĞER BU GERÇEKLEŞECEKSE RİYAD FİLİSTİN MESELESİNDEKİ TAVRINDAN GERİ ADIM MI ATACAK? İŞTE BU BU KRİTİK SORULARA YANIT BULMASI AÇISINDAN BEYAZ SARAY’DAKİ GÖRÜŞME BÖLGESEL DENGE AÇISINDAN DA SON DERECE EHEMMİYET TEŞKİL EDİYOR.
TRUMP, SUUDİ VELİAHT PRENS’İN BEYAZ SARAY ZİYARETİNDEN ÖNCE YAPTIĞI AÇIKLAMAYLA, “F-35’LERİ SATACAĞIZ” DİYEREK SUUDİ ARABİSTAN’A EN GELİŞMİŞ SAVAŞ UÇAKLARINI SATACAKLARINI DUYURDU.
TRUMP YÖNETİMİ BU ŞARTI GÖZ ARDI EDEREK SATIŞI DUYURDUĞUNDA, RİYAD’IN POZİSYONUNDA FİİLİ BİR YUMUŞAMA OLDUĞU İZLENİMİ DOĞDU. BU DURUM ÜÇ OLASI SENARYOYU ÖNE ÇIKARMAKTADIR:
(1) SATIŞLA İSRAİL-SUUDİ ARABİSTAN İLİŞKİLERİ NORMALLEŞSİN VE RİYAD FİLİSTİN DEVLETİ ŞARTINDAN VAZGEÇSİN,
(2) RİYAD’IN TRUMP’IN GAZZE İÇİN ÖNERDİĞİ “YENİDEN İNŞA VE YÖNETİM MODELİ”Nİ GEÇİCİ BİR ÇERÇEVE OLARAK KABUL ETMESİ,
(3) İRAN’I ÇEVRELEME VE ÇİN’DEN UZAKLAŞTIRMA ÖNCELİKLERİNİN FİLİSTİN ŞARTININ PRATİKTE ASKIYA ALINMASI.
HER ÜÇ SENARYODA DA ORTAK NOKTA, FİLİSTİN DEVLETİNİN KURULMASININ BÜYÜK GÜÇ DENGELERİ İÇİNDE İKİNCİL BİR PAZARLIK UNSURU HALİNE GELMESİ.
SONUÇ OLARAK SUUDİ ARABİSTAN’A F-35 SATIŞI, ORTADOĞU’DA SOĞUK SAVAŞ SONRASI OLUŞAN “İSRAİL MERKEZLİ” GÜVENLİK MİMARİSİNİ “İRAN KARŞITI GENİŞ EKSEN” MİMARİSİNE DOĞRU KAYDIRMAKTA.
EĞER BU SÜREÇ, FİLİSTİNLİLERİN KENDİ KADERİNİ TAYİN ETME HAKKINI İÇERMEYEN BİR NORMALLEŞME İLE SONUÇLANIRSA, BÖLGE KISA VADELİ İSTİKRAR GÖRÜNTÜSÜ ALTINDA UZUN VADELİ KIRILGANLIK BİRİKTİRECEK.
Yorum bırakın