DIŞGÜNDEM

Gazze’de çatışmaların ardından yürürlüğe giren ateşkesin ilk aşaması, İsrail ordusunun birliklerini belirlenen sınır hattının gerisine çekmesini öngörüyordu. Bu sınır, kamuoyunda “Sarı Hat” olarak adlandırılan bir hatla tanımlanmış ve hem Beyaz Saray hem de İsrail ordusu tarafından yayımlanan haritalarda kuzey, güney ve doğu yönlerinden Gazze Şeridi’ni çevreleyen bir çizgiyle gösterilmişti.

Ancak son haftalarda BBC Verify ve Al Jazeera’nın doğrulama birimleri tarafından yapılan uydu görüntü analizleri, İsrail’in bu hattın gerisine değil, aksine yüzlerce metre ötesine kadar fiilen kontrol alanını genişlettiğini ortaya koydu.

Fiili Hat, Haritalardakinden Daha Derinde

BBC Verify’nin incelediği yeni videolar ve uydu görüntüleri, İsrail ordusunun Gazze’nin kuzeyinde ve güneyinde yerleştirdiği sarı beton blokların haritalarda gösterilen Sarı Hat’tan yüzlerce metre içeride bulunduğunu gösteriyor. Örneğin, Gazze’nin kuzeybatısındaki el-Atatra mahallesinde yerleştirilen altı blok, haritalarda belirtilen hattın 520 metre içine kadar uzanıyor. Benzer şekilde, güneyde Han Yunus yakınlarındaki bloklar 180 ila 290 metre arasında Gazze içine yerleştirilmiş durumda.

BBC Verify’nin ulaştığı İsrail Savunma Bakanı İsrael Katz, bu blokların sınır işareti olarak yerleştirildiğini doğrularken, “Hattı geçen herkes ateşle karşılık bulacaktır” uyarısında bulundu. Bu açıklama, İsrail’in söz konusu beton blokları yalnızca “taktiksel açıklık” için değil, aynı zamanda bir caydırıcılık hattı olarak da kullandığını gösteriyor.

“Sarı Hat”ın gerisinde 40 Aktif Askeri Nokta

Al Jazeera’nın doğrulama birimi Sanad tarafından yapılan bağımsız analiz ise tabloyu daha net hale getiriyor. 23 Ekim 2025 tarihli uydu görüntülerine göre, İsrail ordusu Sarı Hat’ın ötesinde yaklaşık 40 aktif askerî noktayı kontrol ediyor. Bu noktaların bir kısmı savaş sırasında kurulan üslerin üzerine inşa edilmiş, bir kısmı ise tamamen yeni tesislerden oluşuyor.

Sanad’ın tespitine göre bu üslerin dağılımı şu şekilde:

• Kuzey Gazze: 9
• Gazze Şehri: 6
• Deyr el-Belah: 1
• Han Yunus: 11
• Refah: 13

Bu tablo, İsrail’in “geri çekilme” söylemine rağmen Gazze Şeridi’nin yaklaşık yüzde 58’inde fiilen askerî varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. Özellikle Gazze Şehri’nin doğusundaki Şucaiyye’deki el-Muntar Tepesi üzerinde yer alan bir üs, 21 Eylül ile 14 Ekim tarihleri arasında asfaltlanarak kalıcı bir askerî mevziye dönüştürülmüş durumda.

“Tampon Bölge” mi, “Fiilî İşgal” mi?

Uzmanlar, İsrail’in Sarı Hat’ı Gazze içinde derinleştirmesinin arkasında iki farklı ama birbirini tamamlayan hedef bulunduğunu belirtiyor. King’s College London’dan Dr. Andreas Krieg’e göre bu adım, İsrail’in uzun vadeli askerî stratejisinin bir parçası:

“Bu düzenleme, İsrail ordusuna manevra alanı yaratıyor ve potansiyel hedeflerin ordu hattına yaklaşmadan önce etkisiz hale getirilebileceği bir ‘ölüm bölgesi’ tesis ediyor. Bu alan, klasik anlamda kimseye ait olmayan bir ‘no man’s land’ gibi tasarlanmış durumda.”

Bazı analistler ise bu uygulamanın sadece güvenlik mantığıyla açıklanamayacağını, Gazze’nin fiilî olarak bölünmesini ve nüfusun geri dönüşünü engellemeyi amaçladığını savunuyor. Nitekim Al Jazeera verilerine göre, Beit Lahiya, Beit Hanun, Şucaiyye, Tuffah, Zeytûn, Han Yunus’un büyük kısmı ve Refah şehrinin tamamı hâlen erişime kapalı durumda.

Sarı Hat’ın nerede başladığına dair belirsizlik, siviller açısından ölümcül sonuçlar doğuruyor. 17 Ekim’de Gazze’nin Zeytûn mahallesinde bir aracın Sarı Hat’ı geçtiği iddiasıyla hedef alınması sonucu aynı aileden 11 sivilin – aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu – öldüğü bildirildi. BBC Verify tarafından coğrafi konumlandırması yapılan görüntüler, aracın İsrail ordusu haritalarında belirtilen hattın yalnızca 125 metre ötesinde vurulduğunu gösterdi.

Uluslararası hukuk uzmanları bu durumun, ateşkesin ardından dahi İsrail’in uluslararası insancıl hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini sürdürmediğini hatırlatıyor. Bristol Üniversitesi’nden Prof. Lawrence Hill-Cawthorne, “Sarı Hat’ı ihlal edenlerin varlığı, sivillerin hedef alınmasını meşrulaştırmaz. İsrail, yalnızca doğrudan çatışmaya katılan unsurları hedef alabilir ve orantısız sivil zarara yol açmamalıdır” değerlendirmesinde bulunuyor.

Trump’ın damadının “sarı hat” planı

ABD Başkanı Trump’ın damadı Jared Kushner resmi bir görevi olmamasına rağmen İsrail’de Gazze’nin geleceğine dair temaslar yürüttü. Kushner Gazze’nin yeniden inşasına dair dikkat çeken bir açıklamada bulundu. “hamas’ın hâlâ kontrol ettiği bölgelere hiçbir yeniden inşa yardımı veya yeniden inşa fonu gitmeyecek.” dedi. Her şeyin israil ordusunun bulunduğu bölgede inşa edileceğini söyledi.

Gazze’nin Yeni Gerçeği

İki haftayı aşkın süredir yürürlükte olan ateşkes, Gazze halkı için bir “sükûnet” değil, yeni bir haritayla şekillenmiş bir belirsizlik dönemi getirmiş durumda. İsrail ordusu Sarı Hat’ı görünür kılmak için beton bloklar yerleştirdiğini belirtse de, Gazze’nin birçok bölgesinde bu işaretler ya yok ya da halk tarafından fark edilemiyor. Zeytûn ve Şucaiyye sakinleri, “güvenli bölge” ile “tehlikeli alan” arasındaki farkın nerede başladığını bilmeden yaşamaya çalışıyor.

BBC Verify ve Al Jazeera’nın eşzamanlı bulguları, İsrail’in ateşkesin öngördüğünden daha geniş bir alanda askerî varlık ve altyapı kurarak Gazze’de fiilî bir tampon bölge tesis ettiğini gösteriyor.