DIŞGÜNDEM

ABD’nin İsrail’e Askeri Yardımı ve Silah Transferleri (Ekim 2023 – Eylül 2025)

William D. Hartung’un Raporuna Dayalı Bir Değerlendirme

Kaynak: Quincy Institute for Responsible Statecraft & Brown University Watson Institute – Costs of War Project

Quincy Institute ve Brown Üniversitesi’nin Costs of War projesi tarafından ortaklaşa yayımlanan bu rapor, 7 Ekim 2023 ile 24 Eylül 2025 tarihleri arasında ABD’nin İsrail’e sağladığı 21,7 milyar dolarlık askeri yardımı mercek altına almaktadır.

Bu tutar, geleceğe yönelik silah satış taahhütlerini hariç tutmaktadır. Rapora göre, ABD’nin finansal, askeri ve siyasi desteği, İsrail Ordusunun Gazze ve bölgedeki operasyonlarını sürdürebilmesinin temelini oluşturmaktadır.

Ek bir çalışma, Yemen ve daha geniş Orta Doğu’daki ilgili ABD operasyonlarının maliyetini 9,65 ila 12,07 milyar dolar olarak tahmin etmektedir. Böylece toplam harcama 31,35 ila 33,77 milyar dolar aralığına ulaşmaktadır.

İsrail’in kullandığı savaş uçakları, helikopterler, bombalar ve füze sistemlerinin büyük kısmı ABD menşeilidir.

Bunlar arasında:

– 75 F-15

– 196 F-16

– 39 F-35 savaş uçağı

– 46 Apache helikopteri

– 25 Sea Stallion

– 49 Black Hawk helikopteri bulunmaktadır.

Bu silah sistemleri, Gazze’de büyük yıkıma yol açmış; doğrudan saldırılar sonucu yaklaşık 70 bin Filistinlinin hayatını kaybettiği, açlık ve önlenebilir hastalıklardan on binlercesinin daha yaşamını yitirdiği belirtilmektedir.

Bağımsız uzmanlar ve insan hakları örgütleri bu durumu “soykırım” olarak nitelendirmektedir. Rapor, ABD’nin askeri desteği olmadan İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını ve bölgedeki gerilimi sürdüremeyeceğini vurgulamaktadır.

Güncel Yardım Düzeyi

ABD, 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’e en az 21,7 milyar dolar askeri yardım sağlamıştır:

17,9 milyar dolar ilk yıl (Ekim 2023 – Eylül 2024), 3,8 milyar dolar ikinci yıl (Ekim 2024 – Eylül 2025).

Bu yardımlar; silah, mühimmat, füze, bomba ve çeşitli hizmetleri kapsamaktadır.

Ağustos 2025 itibarıyla ABD, yaklaşık 4,2 milyar dolar değerinde silahı İsrail’e teslim etmiştir.

Bunun 2,3 milyar doları bombalar, füzeler ve mayınlardan, 416 milyon doları ateşli silahlardan oluşmaktadır.

Trump yönetimi altında teslimatlar hızlanmış, daha önce sivil altyapıya yönelik saldırılarda kullanıldıkları gerekçesiyle kısıtlanan Mark 84 ve BLU-109 tipi 2000 kg bombalar üzerindeki yasaklar kaldırılmıştır. Ayrıca, yerleşimciler tarafından kullanılabileceği endişesiyle bekletilen 20.000 saldırı tüfeği de yeniden sevkiyata dahil edilmiştir.

Bu rakamlar, ABD’nin yalnızca İsrail’e değil, bölgesel askeri varlığına da ne denli kaynak aktardığını göstermektedir.

Silah Satış Kanalları

İsrail’e yapılan silah satışları genellikle iki ana kanaldan yürütülmektedir:

Yabancı Askeri Satışlar (FMS): Hükümetler arası anlaşmalardır. Ödemeler, üretim ilerledikçe kademeli yapılır.

Doğrudan Ticari Satışlar (DCS): Devlet Bakanlığı lisanslı, şirketler arası daha esnek satışlardır. Küçük silahlar ve ekipmanlar genellikle bu kanaldan sağlanır.

Kongre’ye bildirilen büyük satışlar 15 ila 30 gün içinde itiraz edilmediği takdirde onaylanmış sayılır.

İsrail, ABD yardımlarının %25’ini yerli tedarik için kullanabilmekteydi; bu oran 2025 itibarıyla 250 milyon dolarla sınırlandırılmış ve 2028’e kadar tamamen kaldırılması planlanmaktadır.

Gelecek Taahhütler ve Yeni Anlaşmalar

Mevcut 21,7 milyar dolarlık yardım, henüz teslim edilmemiş gelecekteki silah anlaşmalarını içermemektedir.

Ocak 2025’te Biden yönetimi, 8 milyar dolarlık yeni satış için Kongre’yi bilgilendirmiştir. Bu paket, orta menzilli havadan havaya füzeleri, 155 mm top mermileri, Hellfire füzeleri ve 500 kg bombaları kapsamaktadır. Trump yönetimi 20 Ocak 2025’ten bu yana en az 10,1 milyar dolarlık ek satış açıklamıştır. Bu anlaşmalar; bombalar, güdüm kitleri, mühimmat, buldozerler, savaş başlıkları ve 30 adet AH-64 Apache helikopteri içermektedir.

Bölgedeki ABD askeri varlığı da bu dönemde artırılmış; Yemen açıklarındaki operasyonlar ve İran hedeflerine yönelik hava saldırıları için harcamalar yükselmiştir.

Siyasi Yansımalar ve Kongre Tartışmaları

Kongre’de İsrail’e verilen koşulsuz desteğe yönelik muhalefet artmakta.

Senatör Bernie Sanders, üç kez silah satışlarına ret oyu sunmuş, ikincisinde Senato Demokratlarının çoğunluğu bu girişime destek vermiştir – ABD tarihinde bu ölçekte bir destek ilk kez görülmüştür.

Temsilciler Meclisi’nde de iki partiden eleştiriler yükselmekte; örneğin Cumhuriyetçi Marjorie Taylor Greene (R-GA), İsrail’in Gazze’deki eylemlerini soykırım olarak nitelendirmiştir.

Obama döneminde imzalanan 10 yıllık Yardım Mutabakatı (MoU) 2028’de sona erecek. Yeni mutabakatın görüşmelerine yakında başlanması beklenmekte; rapor, bu sürecin daha şeffaf ve kamuya açık biçimde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Rapor, ABD’nin İsrail’e yönelik askeri desteğinin Gazze’deki yıkımın temel unsuru olduğunu net biçimde ortaya koymaktadır.

Hartung’a göre, ABD’nin mali, askeri ve diplomatik desteği olmadan İsrail’in bu ölçekte bir operasyon yürütmesi mümkün değildir.

ABD hükümeti ise, bugüne dek bu destekleri sona erdirmeyerek, dolaylı biçimde çatışmaların sürmesine katkı sağlamıştır.