DIŞGÜNDEM

🚨🇮🇱🇵🇸 Hamas’ın 7 Ekim’de gerçekleştirdiği terör saldırısının üzerinden iki yıl geçti ve Gazze’deki savaşın yakın bir zamanda sona ermwzi bekleniyor. Ancak Ortadoğu bir daha asla eskisi gibi olmayacak.
🧐 Savaş, ikinci dünya savaşında Holokost’tan bu yana İsrail’e yönelik en büyük saldırı ile başladı ve 1948’deki “büyük felaket” Nakba’dan bu yana Filistinlilerin en büyük katliamı ve yerinden edilmesiyle devam etti.
🇺🇸 İki Amerikan başkanı; Joe Biden ve Donald Trump savaşı sona erdirme ve rehine krizini çözme çabalarına bizzat ve aktif olarak katıldılar. Bu kriz, ABD’nin 1979’da Tahran’daki büyükelçiliğin ele geçirilmesinden bu yana yaşadığı en ciddi krizdi.
🗺️ Başkan Trump’ın barışı teşvik etme çabaları başarılı olsa bile, 7 Ekim’in ardından yaşanan insanlık dramı ve jeopolitik değişimler nesiller boyunca hissedilecektir.
🇮🇱 İsrail, 7 Ekim’den bu yana bölgedeki tüm düşmanlarına eşi benzeri görülmemiş bir şiddetle saldırdı, ancak uluslararası itibarı önemli ölçüde kötüleşti.
🇵🇸 Filistin haklarına ve Filistin devleti fikrine destek önemli ölçüde arttı ve son iki yılda bir düzineden fazla ülke Filistin’i tanıdı. Öte yandan, Gazze’deki Filistinliler yerlerinden edildi ve hayatta kalmak için acil gıda yardımına ihtiyaç duyuyor. Batı Şeria’daki Filistinliler ise giderek artan bir baskıyla karşı karşıya.
🇺🇸 ABD’de savaş, 2024 başkanlık seçimlerinde Demokrat seçmen tabanını böldü ve Trump yönetiminin üniversitelere baskı yapmak için kullandığı kampüs protestolarını tetikledi.
🇮🇱 İsrail hükümetine göre, son iki yılda çeşitli cephelerde yaşanan savaşta yaklaşık 2.000 İsrailli öldürüldü.
🇵🇸 Hamas’ın kontrolündeki Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre Gazze’de 67 binden fazla Filistinli öldürüldü.

Batı Şeria, Lübnan, İran, Suriye ve Yemen’de binlerce kişi daha öldürüldü. İsrail, 7 Ekim’den bu yana toplam sekiz ülkeye saldırdı. Hamas’ın 7 Ekim’de rehin tuttuğu 255 kişiden 148’i sağ olarak geri döndü, 59’unun cesedine ulaşıldı. Geriye kalan 48 rehineden 20’si ise hâlâ hayatta.

🌍 Gazze’deki savaş kısa sürede bölgeyi istikrarsızlaştıran ve tüm Ortadoğu’yu yeniden şekillendiren bölgesel bir savaşa dönüştü.
🇮🇷 İran’da, ABD’nin de katılımıyla 12 gün süren İsrail bombardımanı, nükleer programa büyük zarar verdi ve rejimi zayıflattı.
🇱🇧 İsrail, Lübnan’da Hizbullah liderini suikastle öldürdü, üst düzey komutanlarını öldürdü ve askeri ve siyasi gücünü önemli ölçüde azalttı. Hizbullah’ın zayıflığı, iki yıllık siyasi krizin ardından ABD dostu bir başkanın iktidara gelmesine yardımcı oldu. Yeni hükümet, Hizbullah’ı silahsızlandırmak için çalışıyor.
🇸🇾 Suriye’de, İran yanlısı eksenin zayıflamasıyla sarsılan Esad rejimi, 50 yıllık iktidarının ardından muhaliflerin ani bir saldırısıyla devrildi. Şam’daki yeni hükümet, 25 yıl sonra ilk kez İsrail ile doğrudan görüşmeler yürütüyor.
🇮🇶 Irak’ta İran yanlısı Şii milisler, İsrail’in askeri tehdidi ve Amerikan siyasi baskısı altında tek taraflı ateşkes ilan etti.
🇾🇪 Yemen’de Husi isyancıları aylarca süren bir Amerikan hava saldırısıyla karşı karşıya kaldılar ve liderlerinin birçoğu ortadan kaldırılmış olmasına rağmen İsrail için hâlâ önemli bir askeri tehdit oluşturduklarını kanıtladılar.
🇶🇦 Katar’da, İsrail’in Hamas liderlerine yönelik başarısız hava saldırısı, Körfez ülkelerini İsrail’e karşı öfke ve savaşın sona ermesi talebiyle birleştirdi. Bu kaostan, Trump’ın barış planı doğdu. Katar ayrıca ABD’nin Arap dünyasındaki en önemli müttefiki haline geldi ve benzeri görülmemiş bir savunma ittifakı kazandı.

🇺🇸 Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun yanında duran tek büyük dünya lideri.

İsrail’de son aylarda yapılan kamuoyu yoklamaları, Hamas’ın bir dereceye kadar varlığını sürdüreceği anlamına gelse bile, savaşın sona ermesini ve rehinelerin serbest bırakılmasını isteyen açık bir çoğunluk olduğunu gösteriyor.

Anketler ayrıca, savaş öncesi politikalarının başarısızlığı için özür dilemeyi ve bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasına izin vermeyi reddeden Netanyahu’nun istifa etmesini isteyen İsraillilerin çoğunun olduğunu gösteriyor. Netanyahu, savaşı kişisel siyasi hayatta kalmak için uzattığı iddialarını reddediyor.
⛺️Gazze yıkılmış ve büyük ölçüde yaşanmaz hale geldi. Yaklaşık 2 milyon yerlerinden edildi. Neredeyse tüm altyapı yıkıldı. Evlerin büyük bir kısmı İsrail tarafından sistematik olarak yerle bir edildi.
Gazze Şeridi’ndeki insani kriz dünyadaki en şiddetli krizlerden biri olmaya devam ediyor.
🪖 İsrail 2 yılda Hamas’ı yenemedi, Hamas yok edilmedi. ancak İlk kez Gazze’deki iktidardan vazgeçmeye ve hatta kısmen silahsızlanmaya razı oldu.
🇮🇱🇸🇦 Hamas lideri Yahya Sinwar’ın 7 Ekim saldırısını gerçekleştirmesinin amaçlarından biri, İsrail ile Arap dünyası arasındaki normalleşme sürecini ve özellikle de İsrail ile Suudi Arabistan arasında olası bir anlaşmayı engellemekti. Bunu başardı. İbrahim Anlaşmaları donduruldu. Suudi Arabistan çok daha güçlü bir Filistin yanlısı tutum benimsedi ve hiçbir Arap lideri Netanyahu ile kamuoyu önüne çıkmaya cesaret edemedi.
🇮🇩🇹🇷🇦🇪🇧🇭🇴🇲🇸🇦 Öte yandan, Trump’ın savaşı sona erdirme planı, normalleşme yoluna geri dönmek için bir fırsat sunuyor. Bu plan, Suudi Arabistan’ın İsrail ile normalleşme için temel şartlarından biri olan güvenilir bir Filistin devleti yolunu öngörüyor ve sekiz Müslüman ülkeyi barış sürecine dahil etti.

🇮🇱🇵🇸 İsrail ve Filistin toplumları, son iki yıldır süren savaş nedeniyle derin bir travma geçirdi. Her iki tarafta da toplumun geniş kesimleri radikalleşti. Kalıcı bir barışın mümkün olduğuna dair inanç ve kısa vadede bir tür uzlaşma süreci umudu her iki tarafta da oldukça düşük görünüyor.
🇪🇬 Tüm gözler Mısır’da ve bu hafta gerçekleşen dolaylı görüşmelerde. Başkan Trump bir anlaşmaya varmayı başarırsa, Gazze’nin yeniden inşasına başlanabilir. Başarısız olursa, Gazze, İsrail ve bölgedeki trajedi daha da kötüleşecek.