DIŞGÜNDEM

Trump- Netanyahu görüşmesinden neler çıktı?

Trump ve Netanyahu’nun 29 Eylül 2025’te Beyaz Saray’da açıkladığı 20 maddelik barış planı, Gazze’de savaşın sona erdirilmesini, rehinelerin serbest bırakılmasını, yeniden inşa sürecini ve geçici yönetimi kapsıyor. Ancak planın uygulanabilirliği; Hamas’ın tepkisi, meşruiyet açığı ve saha gerçekliği gibi kritik engellere bağlı.

Trump–Netanyahu Gaze Planı – Öne Çıkan Noktalar

📌Derhal ateşkes

📌72 saatte tüm rehinelerin iadesi

📌İsrail’in Gazze’yi ilhak/işgal etmeme taahhüdü

📌Zorunlu göç yok, isteyen gidip dönebilecek

📌250 müebbet mahkûm + 1.700 Gazze’linin serbest bırakılması

📌Yeniden inşa için uluslararası kalkınma planı

📌Yardımlar BM üzerinden yönetilecek

📌Hamas yönetimde rol almayacak Geçici uluslararası istikrar gücü konuşlandırılacak

📌ABD, İsrail–Filistin barış diyaloguna sponsor olacak

Planın Temel Maddeleri — Ne Öneriliyor?

Savaşın derhal sona erdirilmesi Eğer her iki taraf planı kabul ederse, hava ve topçu bombardımanı dahil tüm askeri operasyonlar askıya alınacak. 

Gazze’nin ilhak edilmemesi ve işgale maruz bırakılmaması

İsrail, Gazze’yi ilhak etmeyecek veya işgal etmeyecek. 

Gönüllü göç hakkı / dönüş imkânı Kimse Gazze’yi terk etmeye zorlanmayacak; isteyenler gidebilecek ve geri dönebilecek. 

Rehinelerin iadesi

Planın kabulünü izleyen 72 saat içinde hayatta olan ve ölen tüm rehineler iade edilecek.  Rehineler salındıktan sonra, 250 müebbet hapis cezası alan mahkûm ile 7 Ekim 2023’ten sonra gözaltına alınan 1.700 Gazze’li serbest bırakılacak.  Yeniden inşa ve kalkınma planı “Gazze’yi yeniden inşa etmek ve canlandırmak” için kapsamlı bir ekonomik kalkınma planı oluşturulacak.  Yardımların BM aracılığıyla yönetimi Yardımların girişi ve dağıtımı, iki tarafın müdahalesi olmaksızın Birleşmiş Milletler aracılığıyla gerçekleştirilecek.  Hamas’ın yönetim rolünden çekilmesi Hamas ve diğer gruplar, Gazze’nin yönetiminde doğrudan, dolaylı ya da herhangi bir şekilde rol almamayı kabul edecek. 

Geçici uluslararası istikrar gücü

ABD, Arap ve uluslararası ortaklarla birlikte, Gazze’ye konuşlandırılmak üzere geçici bir uluslararası istikrar gücü oluşturacak. 

Barışçıl diyalog taahhüdü

ABD, İsrail ile Filistin arasında “barışçıl ve müreffeh bir arada yaşam” için siyasi ufuk üzerinde diyalog kurulmasını taahhüt edecek. 

***

📌Bu maddeler, planın “savaş durdurma + yeniden yapı + siyasi geçiş” üçgenine oturduğunu gösteriyor. Ancak pratikte her bir madde, uygulama süreçlerinde farklı zorluklarla karşılaşacak.

20 maddelik metin, ABD ile İsrail’e bu çatışmadan çıkış yolu sunma iddiası taşıyor. Ancak söylemle uygulama arasındaki uçurum çok büyük olabilir.

Uygulanabilirlik Sorunu

Teorik olarak plan net çizgiler sunsa da uygulama, özellikle sahada statükoyu kontrol eden aktörlerle (Hamas gibi) uzlaşmaya bağlı. Plan Hamas’ı yönetime dahil etmeyen bir model kuruyor ki bu, direniş örgütlerinin sahada fiili kontrol sahibiyken meşruiyet krizi doğurabilir.

Meşruiyet Meseleleri

Uluslararası geçici otorite önerisi, dışarıdan dayatılan bir yönetim algısını besleyebilir. Özellikle “Hamas doğrudan rol almayacak” maddesi, planı Filistin halkı açısından yabancılaştırıcı hâle getirebilir.

Bölgesel Denklem ve Diplomasi

Katar’ın rolü ve Doha saldırısı sonrası diplomatik kırılganlık, planın bölgesel kabulünü sınırlandırıyor. Netanyahu’nun Katar Başbakanı’ndan özür dilemesi, plana geniş diplomatik arka plan arayışının işareti olarak okunmalı.

Sonuç: Plan Ne Kadar Gerçekçi?

Trump–Netanyahu görüşmesi ve 20 maddelik beyanat, dış politika söylemlerinde önemli bir değişimi simgeliyor. Ancak planın sahaya yansıması; Hamas’ın konumuna, bölgesel aktörlerin tepkisine, uluslararası finansmanın akışına ve geçici otoritenin meşruiyetine bağlı kalacak. Bu haliyle plan, büyük bir diplomatik adım; ama fiili barışa dönüşmesi hâlâ çok muğlak.

*Ayrica plan, Batı Şeria’da yaşanan ilhak’ın durdurulmasına ve iki devletli çözüme dair de hiçbir şey içermiyor.