DIŞGÜNDEM

İngiliz The Guardian İsrail-Filistin ortak +972 dergisi ve İsrailli Local Call tarafından yayımlanan araştırmalar, İsrail’in Gazze’deki gözaltı politikalarına dair çarpıcı veriler sundu.

İsrail ordusunun kendi iç istihbarat veritabanına dayanan bilgiler, gözaltına alınan binlerce Filistinlinin büyük çoğunluğunun sivil olduğunu ortaya koyuyor.

⸻

Ortak Bulgular: Rakamlar Çarpıcı
• 7 Ekim 2023 saldırıları sonrası İsrail’in Gazze’den gözaltına aldığı yaklaşık 6.000 kişiden yalnızca dörtte biri silahlı örgütlerle bağlantılı görünüyor.
• Yaklaşık 1.450 kişi Hamas ya da İslami Cihad militanı olarak tanımlanırken, kalanların büyük bölümü herhangi bir silahlı faaliyetle ilişkilendirilmeyen sivillerden oluşuyor.
• Buna rağmen bu siviller, aylarca “hukuka aykırı savaşçı” statüsünde tutuluyor.

⸻

“Hukuka Aykırı Savaşçı” Tanımı: Hukukun Çevresinden Dolaşmak

İsrail, gözaltına alınan sivilleri uluslararası hukukun tanımadığı bir kategoriye sokuyor: “Hukuka aykırı savaşçı.”
• Bu statü, kişilerin avukata erişim, yargılanma ve bağımsız hakim karşısına çıkma gibi temel haklarını büyük ölçüde sınırlıyor.
• İnsan hakları uzmanları, bunun sistematik bir şekilde hukukun etrafından dolaşmak anlamına geldiğini vurguluyor.

⸻

Sivil Profilleri: Yaşlılar, Hastalar ve Çocuklar

Raporlarda dikkat çeken örnekler arasında:
• 82 yaşında, Alzheimer hastası bir kadın,
• Kronik rahatsızlıkları bulunan yaşlı erkekler,
• Küçük çocuklar bulunuyor.

Bu kişilerin dahi “potansiyel tehdit” kapsamında değerlendirilerek aylarca gözaltında tutulması, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle açıklamalarını zayıflatıyor.

⸻

Zorla Kaybetme ve Keyfi Tutuklamalar
• Uluslararası insan hakları örgütleri, bu gözaltıları “zorla kaybetme” (enforced disappearance) ve keyfi tutuklama kapsamında değerlendiriyor.
• Sivillerin delil olmaksızın aylarca tutulması, uluslararası insancıl hukukun temel prensipleriyle çelişiyor.
• Özellikle ailelerin uzun süre yakınlarının nerede olduğuna dair bilgiye erişememesi, psikolojik baskıyı daha da artırıyor.

İsrail’in Tutumu ve Açıklamaları

İsrail ordusu, rakamların ve veritabanının varlığını doğrudan yalanlamıyor. Ancak şu argümanları öne sürüyor:
1. “Çoğu terör faaliyetleriyle bağlantılı” ifadesiyle gözaltıları meşrulaştırmaya çalışıyor.
2. Bazı sivillerin serbest bırakıldığını söyleyerek, sürecin “hukuka uygun” yürütüldüğünü iddia ediyor.
3. Eleştiriler karşısında ise güvenlik gerekçelerini öne çıkarıyor.

Ne var ki bağımsız uzmanlar, verilerle ordunun açıklamaları arasında büyük bir tutarsızlık olduğuna dikkat çekiyor.

⸻

Gözaltıların Stratejik Kullanımı

Bir diğer önemli nokta ise gözaltıların sadece güvenlik gerekçesiyle değil, politik ve askeri pazarlık aracı olarak da kullanılması:
• Bazı kaynaklar, tutukluların rehine takasları için bir koz olarak elde tutulduğunu öne sürüyor.
• Bu durum, gözaltıların insani değil, stratejik bir boyut taşıdığını düşündürüyor.

⸻

Sonuç: Krizin Yeni Bir Yüzü

İsrail’in kendi veritabanından sızan bilgiler, Gazze’deki gözaltıların büyük ölçüde sivilleri hedef aldığını net biçimde ortaya koyuyor. Bu durum, sadece bireysel hak ihlalleri değil, aynı zamanda uluslararası sistemin sınandığı bir kriz anlamına geliyor.

Haberin orjinali: https://www.972mag.com/israeli-intelligence-database-militants-civilians-gaza-detainees/