DIŞGÜNDEM

ABD Başkanı Donald Trump’ın Savunma Bakanlığı’nı (Department of Defense) yeniden Savaş Bakanlığı (Department of War) olarak adlandırma önerisi, Amerikan dış politikasının temel paradigmalarında olası bir kaymayı işaret ediyor. 25 Ağustos 2025’te yaptığı açıklamada Trump, mevcut ismin “fazla pasif” olduğunu belirterek, “Saldırı da istiyoruz” ifadesini kullandı ve değişikliğin “yakında” gerçekleşebileceğini ima etti.  Bu öneri, Trump’ın ikinci döneminin erken safhalarında dış politika vizyonunu şekillendiren unsurlardan biri olarak dikkat çekiyor. Ancak, bu adımın planlı bir stratejik hamle mi yoksa spontan bir retorik mi olduğu belirsizliğini korurken, içerdiği çelişkiler, ABD’nin küresel rolüne dair daha derin soruları gündeme getiriyor.

Tarihsel Bağlam: Savaş Bakanlığı’ndan Savunma’ya Dönüşüm

ABD’nin askeri idari yapısı, tarih boyunca ulusal güvenlik anlayışındaki evrimi yansıtmıştır. 1789’da kurulan Savaş Bakanlığı, Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nın hemen ertesinde, genç cumhuriyetin savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanmıştı. Bu kurum, 1947’ye kadar Amerikan ordusunun idaresinden sorumlu kaldı ve bu dönemde ABD, bağımsızlık mücadelesi, İç Savaş ve iki dünya savaşı gibi kritik çatışmalardan geçti. 1947’de Başkan Harry S. Truman’ın Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında gerçekleştirdiği yeniden yapılandırma, bakanlığın ismini Savunma Bakanlığı olarak değiştirdi. Bu değişiklik, Soğuk Savaş döneminin başlangıcında, ABD’nin “savunma odaklı” bir küresel güç olarak konumlanmasını simgeliyordu: Artık savaşlar sadece kazanılmak için değil, önlenmek için yönetilecekti.

Trump’ın önerisi, bu tarihsel döngüyü tersine çevirmeyi amaçlıyor gibi görünüyor. Başkan, eski ismin “daha güçlü bir tınıya” sahip olduğunu savunarak, “Savaş Bakanlığı olarak her şeyi kazandık” dedi.  Savunma Bakanı Pete Hegseth de bu fikri destekleyerek, değişikliğin “yakında” gelebileceğini belirtti.  Ancak, bu adımın Kongre onayı gerektirdiği unutulmamalı; Trump’ın “Kongre’nin onaylayacağına eminim” ifadesi, yasal süreçlere rağmen kararlılığını yansıtıyor.

Algı Değişikliği: Daha Saldırgan Bir ABD İmajı

İsim değişikliği önerisi, ABD’nin uluslararası arenadaki duruşunda sembolik bir kaymayı ima ediyor. “Savunma” kelimesi, reaktif ve koruyucu bir yaklaşımı çağrıştırırken, “Savaş” daha proaktif ve müdahaleci bir tutumu vurgular. Bu, Trump’ın “Amerika Önceliği” (America First) doktriniyle uyumlu görünse de, küresel müttefikler ve rakipler arasında ABD’nin daha agresif bir aktör olarak algılanmasına yol açabilir. Örneğin, Çin ve Rusya gibi revizyonist güçlerle rekabetin yoğunlaştığı bir dönemde, bu değişiklik, ABD’nin caydırıcılığını artırma amacı taşıyor olabilir. Ancak, eleştirmenler, bunun gereksiz bir provokasyon olduğunu savunuyor; sanal medya da, öneriyi “daha fazla savaşın habercisi” olarak nitelendirdi.

Bu algı kayması, Trump’ın dış politika mirasını da etkiliyor. Başkan’ın önerisi, ABD’nin Soğuk Savaş sonrası “küresel polis” rolünden uzaklaşıp, daha izole ancak gerektiğinde sert müdahaleler yapan bir yapıya evrilmesini simgeliyor. Yine de, bu adımın pratik etkileri sınırlı kalabilir; zira bakanlığın işlevleri değişmeyecek olsa da, sembolik dilin diplomatik ilişkilerde yarattığı etki göz ardı edilemez.

Trump’ın Yaklaşımındaki Çelişkiler: Üç Temel Çıkarım

Trump’ın Savaş Bakanlığı önerisi, başkanın genel dış politika vizyonuyla hem uyumlu hem de çelişkili unsurlar barındırıyor.

İlk olarak, öneri Trump’ın 2024 seçim kampanyasındaki vaatlerle doğrudan çelişiyor. Trump, seçmenlere ABD’nin yurtdışındaki çatışmalara (doğrudan veya dolaylı) katılımını sonlandırarak iç ekonomiye odaklanacağını vaat etmişti. Bu “içe dönük” yaklaşım, refahı artırmak ve askeri harcamaları optimize etmek üzerine kuruluydu. Ancak, Savaş Bakanlığı ismi, daha saldırgan bir dış politika sinyali vererek bu vaadi zedeliyor. Eleştirmenler, bunun ABD’yi yeni çatışmalara sürükleyebileceğini savunuyor; örneğin, bir haber kaynağı, değişikliğin “pasif savunma”dan “aktif saldırı”ya geçişi temsil ettiğini belirtti.  Bu çelişki, Trump’ın “barışçı” imajını sorgulatıyor ve iç politikada muhalefeti güçlendirebilir.

İkinci olarak, öneri Trump’ın “güç yoluyla barış” (peace through strength) doktriniyle tam bir uyum gösteriyor. Bu yaklaşım, Reagan dönemi mirasını andırarak, askeri üstünlüğün caydırıcılığı üzerinden barışı tesis etmeyi hedefliyor. Trump’ın ilk yurtdışı ziyareti, Körfez ülkelerineydi. Katar’daki 13 bin Amerikan askerine hitaben yaptığı konuşmada, arkasında “Güç Yoluyla Barış” yazan bir pankartla bu doktrini vurgulamıştı. Savaş Bakanlığı önerisi, bu felsefeyi kurumsal düzeyde pekiştirerek, ABD’nin askeri gücünü “savaş kazanma” odaklı yeniden yapılandırıyor. Destekçiler, bunun ABD’nin küresel rakipler karşısında daha etkili olacağını savunurken, bir X postu, değişikliği “zafer odaklı” bir adım olarak övdü.  Bu bağlamda, öneri Trump’ın stratejik tutarlılığını güçlendiriyor.

Üçüncü olarak, öneri Trump’ın son dönemdeki “barış mimarı” iddialarıyla çelişiyor. Başkan, son aylarda 6 ila 10 arasında değişen sayıda savaşı bitirdiğini iddia ederek Nobel Barış Ödülü’ne adaylığını ima etti. Ancak, Savaş Bakanlığı ismi, bu barışçı söylemi ironik bir şekilde baltalıyor. Eleştirmenler, bunu “çocukça bir istek” olarak nitelendirerek, Trump’ın retorik çelişkilerini vurguluyor.  Bu durum, ABD’nin dış politika tutarlılığını zedeleyerek, müttefikler arasında güvensizlik yaratabilir ve Trump’ın mirasını karmaşıklaştırabilir.

Sonuç

Trump’ın Savaş Bakanlığı önerisi, sembolik bir jest olmanın ötesinde, ABD’nin dış politika paradigmalarında potansiyel bir kırılmayı temsil ediyor. Tarihsel bir dönüşüm olarak sunulsa da, içerdiği çelişkiler—seçim vaatleri, güç odaklı doktrin ve barış iddiaları arasında—ABD’nin küresel rolünü yeniden tanımlama çabalarını karmaşıklaştırıyor. Bu adımın Kongre’de onaylanması halinde, uluslararası ilişkilerde yeni dinamikler tetiklenebilir; ancak, eleştirel sesler, bunun gereksiz bir provokasyon olduğunu savunuyor.

Sonuçta, bu öneri Trump’ın liderlik tarzını yansıtıyor: Cesur, tartışmalı ve hesaplanmış riskler üzerine kurulu. Dış politika analistleri, değişikliğin pratik etkilerini izlerken, ABD’nin “savaş” mı yoksa “savunma” mı odaklı bir güç olarak kalacağı sorusu, önümüzdeki yılların kritik gündem maddelerinden biri olacak.